Semra Aysal’ın hayatı, Fethiye’deki Kelebekler Vadisi’nin kayalıklarında, 19 Haziran 2018'de sona erdi. 33 yaşındaydı ve yedi aylık hamileydi. O gün eşiyle birlikte manzara izlemek için çıktığı kayalıklardan, yaklaşık 300 metre yükseklikten düştü. Önce “kaza” dendi. Sekiz yıl sonra bugün, o günden geriye hâlâ yanıtı verilmemiş bir soru kaldı: Semra’ya ne oldu?

Bu hafta Yargıtay Ceza Genel Kurulu, eşi Hakan Aysal’a verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını bozdu. Aysal altı yıl sonra cezaevinden çıktı. Avukatı kararı “geç de olsa verilen hakkaniyetli bir karar” olarak niteledi. Semra’nın ailesi içinse bu, sekiz yıllık bekleyişin başa dönmesi demek.

Bu karar neden bu kadar tepki çekti? Bunu anlamak için hem mahkemenin bir zamanlar neye dayanarak mahkûmiyet verdiğine hem de dosyanın Yargıtay’da nasıl tersine döndüğüne bakmak gerekiyor.

Semra’nın ölümü başta şüpheli bulunmadı. Ölümü sorgulayan, devlet değil ailesiydi. Ailenin başvurusuyla başlayan soruşturmada ortaya çıkan ayrıntılar, olaya bambaşka bir ışık tuttu. Fethiye Ağır Ceza Mahkemesi’nin gerekçeli kararına göre Hakan Aysal, evlenmeden yaklaşık iki ay önce Semra adına, onun bilgisi ve rızası dışında, lehtar olarak yalnızca kendisinin yazıldığı bir hayat sigortası yaptırmıştı. Poliçenin değeri 400 bin liraydı. Dikkat çekici olan şuydu: Hakan Aysal’ın kendi poliçesinde lehtar “yasal mirasçıları” iken, Semra’nın poliçesinde parayı yalnızca eşinin talep edebileceği yazıyordu. Buna Semra adına parça parça çekilen 119 bin liralık kredi de eklendi.

Mahkeme, olay gününe dair ayrıntıları da tesadüf saymadı. Çift, insanların genellikle 15-20 dakika durup fotoğraf çektirdiği bir noktada, yanlarında su bile olmadan, Haziran sıcağının en yakıcı saatlerinde yaklaşık üç saat kalmıştı. Mahkemeye göre bu süre, ortalığın tenhalaşmasını beklemek içindi. Aysal’ın o akşam için Gebze’ye dönüş bileti alması da mahkemenin gözünde kendini aklamaya yönelik bir hazırlıktı. Eşinin çığlığını “şaka” ya da “böcek görmüş” diye yorumladığını, düşüş anını ise görmediğini söylemesi, kararda “hayatın olağan akışına aykırı” bulundu. Bir turistin o gün çektiği görüntülerde, çekimi yapan kişinin “Bu adam ya kadını aşağıya atacak ya da kadın adamı” dediği duyuluyordu. Ailenin avukatına göre ise Aysal, karısının ölümünden yalnızca iki gün sonra veraset ilamı için mahkemeye başvurmuştu.

Bütün bunlar mahkûmiyete yetti, ama oybirliği hiçbir zaman sağlanamadı. Dava önce İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nden geri döndü. Gerekçe, sanığın akıl sağlığı raporunun yetersiz olmasıydı. Yeni rapor alındı, yargılama tekrarlandı ve Fethiye’deki mahkeme 15 Şubat 2022'de, oy çokluğuyla, Aysal’ı yeniden ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm etti. Bu kez istinaf itirazı reddetti. Dosya Yargıtay 1. Ceza Dairesi’ne gitti ve daire cezayı onadı. Ama yine iki üye karşı oy yazdı. Bu üyelere göre sigorta poliçesindeki imzaların taraflara ait olduğu kanıtlanmamıştı ve bir insanın öldürmeyi planladığı eşini hamile bırakmasının mantığı yoktu.

Normalde hikâye orada biterdi. Onanan bir ceza kesinleşir. Ama Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, hukukun en temel ilkelerinden birine, “şüpheden sanık yararlanır” ilkesine dayanarak karara itiraz etti. Başsavcılık, görgü tanığı olmadığını, imzaların taraflara ait çıkmadığını ve Semra’nın dengesini kaybederek düşmüş olabileceği ihtimalinin göz ardı edildiğini savundu. Daire geri adım atmayınca dosya Yargıtay’ın en üst ceza kurulu olan Ceza Genel Kurulu’nun önüne geldi. Genel Kurul 11 Kasım’da cezayı bozdu ve tahliye kararı verdi. Gerekçe henüz açıklanmadı. Dosya şimdi Fethiye’ye dönecek ve Hakan Aysal bu kez tutuksuz yargılanacak.

Ama bu dosya, o ilkenin neden bu kadar sık devreye girdiğini de sorgulatıyor. Semra’nın ölümü ilk gün bir kaza olarak kaydedildi. Olay yeri bir cinayet şüphesiyle incelenmedi, deliller o gözle toplanmadı. Şüphe ancak aile ısrar edip evrakları kurcalayınca doğdu. Hakan Aysal ancak iki yılı aşkın bir süre sonra tutuklandı. Bugün “görgü tanığı yok”, “imzalar kanıtlanamadı” diye konuşuluyorsa, bunun bir nedeni de ilk saatlerde sorulmayan sorulardır. Kanıt, en çok olayın hemen ardından kaybolur. Bir kadın, yakın ilişkide olduğu bir erkeğin yanında hayatını kaybettiğinde, kaza ihtimali kadar şiddet ihtimali de ilk andan itibaren ciddiye alınmalı. Aksi halde devlet, ilk gün toplamadığı kanıtın yokluğunu sekiz yıl sonra gerekçe olarak önümüze koyar.

Son olarak Türkiye'de bu yıl 93 kadın bir yerden "düşerek" hayatını kaybetti.