Bu yazımızda da Türkiye’de emeklilik konusunda sıkıntısı olan bir başka kesimi, Bağ-Kur’luları anlatalım.

Türkiye’de yüz binlerce esnafın, çiftçinin, küçük işletme sahibinin ve ailesinin gözü kulağı Meclis’ten gelecek bir haberde: Faizsiz Bağ-Kur ihyası ve prim borçlarına yönelik yeni bir düzenleme.

Bu insanların beklentisi bir ayrıcalık değil, yıllarca verdikleri emeğin karşılığını alabilmek ve emeklilik hayallerine kavuşabilmek.

Yıllarca dükkânının kepengini açmış, vergisini ödemiş, ülke ekonomisine katkı sağlamış, istihdam yaratmış esnaf; ekonomik sıkıntılar nedeniyle Bağ-Kur primlerini ödeyemediği dönemlerde hizmet sürelerinin dondurulmasıyla karşı karşıya kaldı. Kimi zaman borçları silindi, kimi zaman yıllarca çalıştığı günler emeklilik hesabının dışında bırakıldı.

Şimdi ise aynı insanlar, geçmişte çalıştıkları ve sistemde dondurulmuş olan günlerini yeniden kazanabilmek için yüksek bedellerle karşı karşıya.

Bu nasıl bir adalet?

Bir tarafta yıllarca çalışmış, prim borcu nedeniyle hizmet süreleri dondurulmuş esnaf; diğer tarafta o günleri yeniden kazanabilmek için bugünün asgari ücreti ve prim oranları üzerinden hesaplanan ağır bir ödeme yükü… Üstelik mesele yalnızca birkaç günlük prim eksiği de değil. Bazı vatandaşların emeklilik için yüzlerce, hatta binlerce güne ihtiyacı var.

Emeklilikte iki ayrı standart tartışması

EYT düzenlemesiyle milyonlarca vatandaş emeklilik hakkına kavuştu. Ancak Bağ-Kur'lular açısından prim gün sayısı meselesi hâlâ önemli bir sorun olarak duruyor.

SSK kapsamında 5.000 ila 5.975 gün arasında değişen prim şartlarıyla emeklilik mümkün olabilirken, birçok Bağ-Kur'lu için 9.000 gün şartı emekliliğin önünde ciddi bir engel oluşturuyor.

Aynı ülkede çalışan, üreten, vergi veren ve ekonomiye katkı sağlayan insanlar arasında bu kadar büyük prim günü farkının bulunması, sosyal güvenlik sisteminde eşitlik tartışmasını beraberinde getiriyor.

Yıllardır gündemde olan Bağ-Kur prim gün sayısının 9.000'den 7.200'e düşürülmesi vaadi artık daha fazla ertelenmemeli. Esnafın beklentisi lütuf değil, sosyal güvenlikte hakkaniyettir.

Dondurulan günler bugünün fiyatıyla satılmamalı!

Meselenin en can alıcı noktası ise hizmet ihyası.

Geçmişte ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle primlerini ödeyemeyen ve hizmet süreleri dondurulan vatandaşlar, bugün bu günleri yeniden kazanmak istediklerinde güncel prim hesaplamalarıyla karşılaşıyor.

Bir başka ifadeyle, yıllar önce çalışılmış bir dönemin emeklilik hakkını geri kazanmak isteyen vatandaş, bugünün günlük 495,5 TL gibi ağır maliyetleriyle yüzleşiyor.

Bugün yüksek prim oranları ve asgari ücret üzerinden hesaplanan ihya bedelleri, zaten ekonomik sıkıntılar yaşayan küçük esnafın belini büküyor.

İnsanlar geçmişte ödeyemedikleri borçları bugün ödemek istiyor ama karşılarına çıkan rakamlar buna imkân vermiyor.

İşte tam da bu nedenle faizsiz veya çok daha uygun koşullarda hizmet ihyası düzenlemesi hayati önem taşıyor.

Beklenti açık: Dondurulmuş Bağ-Kur süreleri için geçmiş dönemlerin ekonomik koşulları dikkate alınmalı. Gecikme cezası ve gecikme zamları silinmeli. Yİ-ÜFE gibi makul güncelleme yöntemleriyle vatandaşın ödeme gücünü gözeten bir hesaplama yapılmalı. Ödeme kolaylığı ve makul taksit seçenekleri getirilmeli. Emekliliği için belirli bir süreye ihtiyacı olan vatandaşlara kısmi ihya imkânı da değerlendirilmelidir.

600 bin kişilik beklenti, bir sosyal adalet meselesidir

TESK başta olmak üzere esnaf temsilcilerinin gündeme taşıdığı tescil mağduriyeti ve Bağ-Kur ihyası sorunları, aileleriyle birlikte yüz binlerce insanı ilgilendiren büyük bir sosyal meseleye dönüşmüş durumda.

Kamuoyunda 600 bin kişiye ulaşan mağduriyet rakamları dile getiriliyor. Unutulmamalıdır ki Bağ-Kur mağduriyeti yaşayan her vatandaşın arkasında bir aile, bir geçim mücadelesi ve yılların emeği var.

Meclis'e çağrı: Beklenti ertelenmemeli!

Bugün Meclis'in önünde değerlendirilmesi gereken iki önemli konu var. İlki, Bağ-Kur'luların prim gün sayısının 9.000'den 7.200'e düşürülmesi. İkincisi ise prim borcu nedeniyle dondurulan hizmet sürelerinin faizsiz veya vatandaşın ödeme gücünü gözeten uygun koşullarla ihya edilmesi. Bu iki düzenleme birbirinden bağımsız gibi görünmesin. Aslında aynı sorunun iki farklı yüzüdür. Bağ-Kur'lunun emekliliğe ulaşamaması.

Artık bu insanların sesini duyma zamanı gelmedi mi?

Bağ-Kur'lunun beklediği af değil, emeğinin karşılığıdır. Meclis'in görevi de bu beklentiyi daha fazla ötelemek değil, adil ve kalıcı bir çözüme kavuşturmaktır.