Ankara’nın tarihi mirasının önemli yapılarını barındıran Altındağ’daki Yörük Dede Türbesi, özgün mimarisiyle kentin az bilinen kültürel değerleri arasında yer alıyor. Yörük Dede Kümbeti olarak da bilinen yapı, mimari elemanlarının değerlendirilmesi sonucunda 14. yüzyıla tarihlendiriliyor.
Yürüyen Dede ve Doğan Dede adlarıyla da bilinen türbede yatan kişinin kimliği kesin olarak bilinmiyor. Çeşitli anlatımlarda, burada yatan kişinin Osmanlı Devleti’nin Fetret Devri’nde yaşamış bir Türkmen beyi olduğu aktarılıyor.
Karaca Bey Vakfiyesi’nde geçen “Çeribaşı Doğan Bey Zaviyesi” ifadesinin yanı sıra 1530-1571 yıllarına ait vakıf ve tapu kayıtlarında Doğan Bey Zaviyesi adına rastlanıyor. Vakıf kayıtlarında Doğan Bey Medresesi de yer alıyor. Bu kayıtlar, Doğan Bey’in Ankara’da yaşamış önemli şahsiyetlerden biri olabileceğine işaret ediyor.
BEŞ KENARLI PLANIYLA DİKKAT ÇEKİYOR
Türbenin beden duvarları, moloz taş ve taşların arasına yerleştirilen tuğla parçalarıyla kasetli biçimde inşa edildi. Duvarların üzerindeki sekizgen kasnakta üç sıra tuğla hatıl kullanıldı.
Yapının üzeri, dıştan sekiz kenarlı piramit biçimindeki bir külahla örtüldü. Külahın yapımında kullanılan tuğlaların boyutları da mimari açıdan dikkat çekiyor. Alt sıralarda daha uzun kenarlı tuğlalar kullanılırken yukarıya doğru çıkıldıkça boyutları küçülüyor. Bu uygulamada tuğla sayısının mümkün olduğunca aynı tutulmaya çalışıldığı belirtiliyor.
İÇ MİMARİSİNDE MİHRAP DETAYI
Dışta olduğu gibi içte de beş kenarlı bir plana sahip olan türbede, kıble köşesine yerleştirilen dar mihrap kenarı altı kenarlı bir görünüm oluşturuyor. Batı yönündeki iki kenar ile doğudaki kenarlar, kırık sivri kemerli nişlerle genişletilmiş. Giriş kapısının hemen solundaki köşede de küçük bir mihrap bulunuyor.
Konik çatının altında yer alan kubbeyle örtülen yapıda, beden duvarlarından kubbeye geçişte küçük mukarnaslı pandantifler kullanıldı. Beş kenarlı plana karşın altı pandantif bulunması, yapının dikkat çeken özellikleri arasında yer alıyor. Güney kapısının sol köşesindeki mihrabın üst kenarlarının kubbe eteğine kadar uzanması, birbirine oldukça yakın altıncı bir kenar izlenimi veriyor. Kubbenin iç kısmında ise kasnak bulunmuyor.
Mimari özellikleri ve geçmişine ilişkin sınırlı bilgilerle Yörük Dede Türbesi, Ankara’nın tarihî dokusunda günümüze ulaşan ve geçmişten izler taşıyan yapılar arasında yer alıyor.
