Çocuk kitabı yazarı ve öğretmen Rüya Gündüzhev, aynı zamanda bir anne olarak çocukların dünyasını farklı yönlerden tanıyor. Gündüzhev, nitelikli çocuk edebiyatı, okuma alışkanlığının gelişimi ve kitapların çocukların yaşamında doğal bir yer edinmesi üzerine değerlendirmelerde bulundu.
ÇOCUK KİTAPLARINA ÖZEL BİR HAFTA AYRILMASI FARKINDALIĞI ARTIRIYOR
Dünya Çocuk Kitapları Haftası’nın çocukların kitaplara verdiği değeri artırabileceğini belirten çocuk kitabı yazarı Rüya Gündüzhev, “Bir konuya özel bir gün ya da hafta ayrılması, o konunun toplum için taşıdığı önemi görünür kılar. Çocuk kitapları için de böyle bir haftanın olması, çocuklara kitapların değerli olduğunu hissettirmek açısından çok kıymetli. Çocukların kitaplarla erken yaşta tanışması; dil gelişiminden düşünme becerilerine, empati kurabilmelerinden kendilerini ifade edebilmelerine kadar pek çok alanda gelişimlerini destekler. Kitap okuyan çocuk yalnızca yeni kelimeler öğrenmez; başka hayatları tanır, farklı bakış açılarıyla karşılaşır ve dünyayı anlamlandırmayı öğrenir. Ancak burada önemli olan, çocuğa kitap okumayı bir görev ya da zorunluluk olarak sunmamaktır. Kitap, çocuğun hayatında keyifle buluştuğu, merak ettiği ve kendi isteğiyle yöneldiği bir arkadaş olmalıdır. Şunu unutmamak gerekir; okuma alışkanlığı baskıyla değil, model alarak iyi örneklerle gelişir.” diye konuştu.
ÇOCUKLARIN GÖZ HİZASINDAN BAKMAK YAZARLIĞINI ŞEKİLLENDİRDİ
Çocukların duygularını ve bakış açılarını anlamaya çalışmanın yazma sürecinde önemli bir yer tuttuğunu dile getiren Gündüzhev şunları söyledi: “Öğretmenlik, annelik ve yazarlık benim için birbirini besleyen üç ayrı deneyim. Öğretmenlik ve annelik, çocukların hayal dünyalarını, duygularını, sorularını, sorunlarını ve dünyaya bakışlarını daha yakından anlamamı sağladı. Çocukların söylediklerinden çok, hissettiklerine kulak vermek yazarlık yolculuğumu da şekillendirdi. Bazen yetişkinlerin üzerinde durmadığı küçücük bir ayrıntının bir çocuk için kocaman bir dünyaya dönüşebildiğini gördüm. Yazarken bu ayrıntıları yakalamaya, çocukların göz hizasından bakmaya çalışıyorum. Bugüne kadar yayımlanan her kitabım benim için çocuklarla yeniden tanışmak, onların sorularına eşlik etmek ve yeni bir dünyanın kapısını aralamak demek. Çocuk edebiyatını yalnızca çocuklara hikâyeler anlatmak olarak görmüyorum. Aynı zamanda geleceğin düşünen, sorgulayan, karşılaştırma yapabilen ve duyarlı bireylerinin yetişmesine katkıda bulunmak olarak değerlendiriyorum.”
Çocukların hikâyelerde kendileriyle bağ kurabilecek karakterlerle karşılaşmasını önemseyen Gündüzhev, “Bağ kurabileceği sorunları ve soruları olan karakterler görmeli ki o karakterlerle birlikte çözüm yolları arayabilsin, farklı bakış açıları geliştirebilsin. Bir hikâyeyi okurken ‘Benim gibi biri yok, benim sorunlarım burada da anlatılmıyor, bütün kahramanlar kusursuz.’ diye düşünmemeli. Tam tersine, ‘Ben yalnız değilim. Başka çocukların da aklına aynı sorular takılıyor. Kitabın kahramanı da benim yaşadığım sorunları yaşıyor.’ diyebilmeli. Çocuklara hikâyeler aracılığıyla doğrudan ders vermek, parmak sallamak yerine düşünmeleri ve sorgulamaları için yeni kapılar açmalıyım.” dedi.
HİKÂYELERLE EMPATİ VE AİDİYET DUYGUSUNU ANLATMAK
Gündüzhev, Yağmurlar Başlamadan Dön ve Gerçek Ne Demek? kitaplarında değişim, farklılık ve aidiyet temalarını ele aldığını belirtti. Şemsiye ve plastik çam ağacı karakterleri üzerinden insanın değerinin fiziksel özellikleriyle ölçülemeyeceğini ve dışlanmanın sonuçlarını düşündürmeyi amaçladığını anlatan Gündüzhev kitaplarını şöyle özetledi: “Yağmurlar Başlamadan Dön’de şemsiye, yaşadığı fırtınada kırılıyor. Yeniden eskisi gibi olabilmek için çabalıyor ama bir süre sonra eski hâline dönemeyeceğini fark ediyor. Artık eskisi gibi olmak için çabalamak yerine hayalindeki başka bir şeye dönüşmeyi seçiyor.
Gerçek Ne Demek? kitabında ise plastik bir çam ağacının hikâyesi var. Gerçek ağaçlar onu plastik olduğu için dışlıyor ve aralarına kabul etmiyor. Bu karakteri oluştururken, diğerlerinden farklı olduğu için dışlanan bir insanın, belki de bir mültecinin yaşadığı aidiyet arayışından ve kabul görme ihtiyacından yola çıktım.”
ÇOCUKLARIN İLGİSİNE UYGUN KİTAPLAR OKUMA ALIŞKANLIĞINI DESTEKLİYOR
Gündüzhev, aile ve okul ortamının okuma alışkanlığındaki rolüne dikkat çekerek şunları söyledi: “Evinde kitap okuyan yetişkinleri gören, öğretmeninin kitaplarla heyecanlı bir ilişki kurduğuna tanık olan çocuk için kitap okumak doğal bir alışkanlığa dönüşebiliyor. Diğer taraftan kitabın bir ödül ya da ceza aracına dönüştürülmesi, çocuğa sürekli okuma hedefleri verilmesi ve ilgi alanına uygun olmayan kitapların dayatılması okuma isteğini azaltabiliyor. Günümüz çocuk edebiyatının değişen çocuk dünyasını yakından takip etmesi gerektiğini düşünüyorum. Bugünün çocukları teknolojiyle, dijital oyunlarla, yapay zekâyla ve çok hızlı değişen bir dünyayla iç içe büyüyor. Çocuk edebiyatı bu gerçeklerden uzak kalmamalı. Dijitalleşme, çevre sorunları, iklim değişikliği, akran ilişkileri, farklılıklara saygı ve dijital güvenlik gibi konular çocukların dünyasında önemli bir yer tutuyor. Ancak güncel konuları ele alırken edebiyatın temel niteliğini unutmamalıyız. Çocuğa yalnızca yaşadığı dönemi anlatmak değil, ona başka türlü düşünmenin ve hayal etmenin yollarını da göstermek zorundayız.”
VELİLERE, ÖĞRETMENLERE VE ÇOCUKLARA OKUMA ÖNERİLERİ
Velilere çocuklarıyla birlikte kitap okumayı, öğretmenlere ise çocukların bireysel ilgi ve meraklarını dikkate almayı öneren Gündüzhev, çocukların kitaplarla kendi bağlarını kurabilmelerinin önemine değindi.
Gündüzhev, Atatürk’ün “Bugünün küçükleri, yarının büyükleridir” sözünden ilhamla çocukların geleceğine ilişkin şu ifadelerle sözlerini noktaladı: “Bugünün kitap okuyan çocukları; yarının sorgulayan, farkındalığı yüksek, hayal gücü geniş, kendini özgürce ifade edebilen ve güçlü iletişim becerilerine sahip yetişkinleridir.”
