İklim değişikliği, yalnızca çevreyi ve ekosistemi değil, kadın sağlığını da farklı yönlerden etkileyebiliyor. Artan sıcaklıklar, hava kirliliği, beslenme koşullarındaki değişimler ve çevresel stres faktörleri; kadınların hormonal süreçleri, ergenlik gelişimi ve menopoz deneyimleri üzerinde etkili olabiliyor.
Prof. Dr. Gökçen Erdoğan, iklim değişikliğinin kadın sağlığı üzerindeki olası etkileri açısından değerlendirerek çevresel faktörlerin hormonal sistem üzerindeki etkilerinin kadın sağlığı açısından göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Sıcaklık artışı menopoz belirtilerini etkileyebilir
Menopoz döneminde yaşanan hormonal değişimlerin, beynin vücut sıcaklığını düzenleyen mekanizmalarını etkilediğini belirten Erdoğan, çevresel sıcaklığın bu süreçte önem kazandığını ifade etti.
Özellikle sıcak havaların bazı kadınlarda sıcak basmaları, gece terlemeleri ve uyku sorunları açısından zorlayıcı olabileceğine dikkat çeken Prof.Dr. Erdoğan, bununla birlikte sıcaklığın menopoz belirtilerini her kadında artırdığına ilişkin bilimsel kanıtların henüz tutarlı olmadığını kaydetti.
Daha serin ortamların bazı kadınlarda rahatlama sağlayabileceğini ve uyku kalitesini destekleyebileceğini belirten Erdoğan, menopoz döneminin değerlendirilmesinde kişisel belirtilerin ve yaşam koşullarının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Hava kirliliği erken menopozla ilişkili olabilir
Kadın sağlığında hava kalitesinin de önemli bir başlık olduğunu ifade eden Erdoğan, uzun süreli hava kirliliğine maruz kalmanın bazı araştırmalarda daha erken doğal menopozla ilişkilendirildiğini belirtti.
Ancak bu ilişkinin hava kirliliğinin doğrudan erken menopoza neden olduğunu kanıtlamadığının altını çizen Erdoğan, iklim değişikliği ile hava kirliliğinin birbiriyle bağlantılı ancak farklı çevresel sorunlar olduğunu hatırlattı.
Bu nedenle iklim değişikliğinin menopoz yaşını düşürdüğü yönünde kesin bir yargıya varmanın doğru olmayacağını belirten Erdoğan, menopoz bakımında hormonal ve bireysel özelliklerin yanı sıra çevresel koşulların da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
İklim değişikliği ergenlik gelişimini de etkileyebilir
İklim değişikliğinin kız çocuklarının ergenlik gelişimi ve adet sağlığı üzerinde de dolaylı etkiler oluşturabileceğine dikkat çeken Erdoğan, beslenme koşullarındaki değişimlerin, çevresel kirleticilere maruziyetin ve psikososyal stresin hormonal sistemin işleyişini etkileyebileceğini belirtti.
Bu faktörlerin ilk adet yaşının yanı sıra meme gelişimi, genital bölge ve koltuk altındaki kıllanma gibi ikincil cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkış zamanında da etkili olabileceğini kaydeden Erdoğan, özellikle hava kirliliği ile erken ergenlik ve adet düzensizlikleri arasında bazı araştırmalarda ilişkiler saptandığını ifade etti.
Bununla birlikte bilimsel bulguların her toplumda aynı yönde olmadığını belirten Erdoğan, bazı çevresel koşulların gelişimin gecikmesiyle de ilişkili olabildiğine işaret etti.
Tek başına sıcaklık artışını neden göstermek doğru değil
Sıcaklık artışının doğrudan erken ergenliğe veya adet düzensizliğine yol açtığını söylemek için mevcut bilimsel verilerin yeterli olmadığını vurgulayan Erdoğan, ergenlik sağlığının çok sayıda faktörün birlikte değerlendirilmesiyle ele alınması gerektiğini belirtti.
Genetik özellikler, vücut ağırlığı, beslenme alışkanlıkları ve stresin yanı sıra çevresel koşulların da kadın sağlığının önemli bileşenleri arasında yer aldığını ifade eden Erdoğan, iklim değişikliğinin kadın sağlığı üzerindeki etkilerinin bilimsel çalışmalar ışığında izlenmesinin önemine dikkat çekti.
