Türkiye’nin önemli tarımsal ihracat kalemlerinden zeytinyağında yaşanan ihracat kaybı, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı.
İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, zeytinyağı ihracatındaki sert düşüşün nedenlerinin ortaya konulmasını ve sektörün desteklenmesine yönelik alınan tedbirlerin açıklanmasını istedi.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği verilerine göre, 1 Kasım 2025-31 Ağustos 2026 döneminde Türkiye’nin zeytinyağı ihracatı miktar bazında yüzde 62, değer bazında ise yüzde 59 geriledi.
Geçen sezonun aynı döneminde 46 bin 526 ton zeytinyağı ihracatı karşılığında 231,6 milyon dolar gelir elde edilirken, 2025-2026 sezonunda ihracat miktarı 17 bin 721 tona, ihracat geliri ise 96 milyon dolara düştü.
DÖKME İHRACATTA KAYIP YÜZDE 73’E ULAŞTI
İhracattaki gerilemenin özellikle dökme ve ambalajlı ürünlerde belirginleştiğine dikkat çeken Ergun, dökme zeytinyağı ihracatındaki kaybın yüzde 73’e, ambalajlı zeytinyağı ihracatındaki kaybın ise yüzde 50’ye ulaştığını belirtti.
Ortalama ihracat fiyatının kilogram başına 4,98 dolardan 5,42 dolara yükselmesine rağmen ihracat miktarının ciddi ölçüde gerilemesinin sektör açısından önemli bir uyarı olduğunu ifade eden Ergun, tablonun yalnızca fiyatlarla açıklanamayacağını söyledi.
Ergun, ihracattaki düşüşün Türkiye’nin zeytinyağı sektöründe pazar kaybı ve rekabet gücü sorunlarının da bulunduğuna işaret ettiğini belirtti.
ABD PAZARINDAKİ TARİFE BASKISI
Sektörün önemli ihracat pazarlarından biri olan ABD’de Türkiye menşeli zeytin ve zeytinyağı ürünlerine uygulanan yüzde 12,5 oranındaki ek tarifenin ihracatçının üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken Ergun, uygulamanın Türk ihracatçıları açısından rekabet koşullarını zorlaştırdığını söyledi.
Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre, ABD’nin uyguladığı tarifeler Türkiye’yi bazı rakip ülkelere kıyasla dezavantajlı konuma getiriyor. AB ürünlerinde vergi yükünün yüzde 10 seviyesinde kalması ve Tunus’un ek tarifeden muaf tutulması da sektörde rekabet koşulları açısından tartışma yaratıyor.
Ergun, ABD pazarındaki bu gelişmeler karşısında Ticaret Bakanlığı’nın yürüttüğü diplomatik ve ticari girişimlerin önem taşıdığını vurguladı.
BAKANLIĞA 6 SORU
Ergun, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde şu sorulara yanıt istedi:
Zeytinyağı ihracatındaki yüzde 62’lik düşüşün nedenleri konusunda Bakanlık tarafından herhangi bir çalışma yapıldı mı?
Üretici ve ihracatçıları desteklemek amacıyla hangi somut tedbirler alındı?
Markalı ve yüksek katma değerli zeytinyağı ihracatını artırmak amacıyla hangi destek ve teşvikler uygulanıyor?
ABD’nin Türkiye menşeli zeytin ve zeytinyağı ürünlerine uyguladığı yüzde 12,5’lik ek tarifenin kaldırılması veya yeniden değerlendirilmesi için hangi diplomatik ve ticari girişimler yapıldı?
Türk ihracatçısının rakip ülkeler karşısındaki rekabet gücünü korumak amacıyla hangi somut adımlar atılıyor?
Artan girdi maliyetleri, finansmana erişim sorunları ve dış ticaret politikalarındaki belirsizliklere karşı hangi çalışmalar yürütülüyor?
“ÜRETİCİNİN EMEĞİ, İHRACATÇININ PAZARI KORUNMALI”
Zeytin ve zeytinyağı sektörünün Türkiye açısından yalnızca önemli bir tarımsal üretim alanı olmadığını, aynı zamanda stratejik bir ihracat kalemi olduğunu belirten Prof. Dr. Metin Ergun, ihracattaki daralmanın nedenlerinin açık biçimde ortaya konulması gerektiğini söyledi.
Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağında üretim kapasitesine sahip olduğunu vurgulayan Ergun, üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi ve ihracatçının küresel pazarlarda rekabet edebilmesi için öngörülebilir politikalara ihtiyaç bulunduğunu ifade etti.
Ergun, “Türkiye üretebiliyor. Ancak üreticimizin emeğinin karşılığını alabilmesi ve ihracatçımızın dünya pazarlarında rekabet edebilmesi için öngörülebilir ve etkili politikalara ihtiyaç var” dedi.
ABD pazarındaki ek tarife uygulamasına da dikkat çeken Ergun, Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen girişimlerin kamuoyuyla paylaşılmasını ve sektörün rekabet gücünü koruyacak kalıcı tedbirlerin hayata geçirilmesini istedi.
