Ankara Sanayi Odası (ASO), kadın girişimciliğinin güçlendirilmesine yönelik kapsamlı bir araştırma gerçekleştirerek kadınların ekonomik hayata katılımını artıracak somut politika ve uygulama önerileri geliştirdi.
ASO Araştırma ve Teknoloji Geliştirme Merkezi (ASOSİTAM) ile Kadın Girişimciliği Koordinatörlüğü tarafından hazırlanan “Kadın Girişimciliğinde Dönüşüm Açığı: Ankara Örneği” başlıklı raporda, Ankara’da farklı sektörlerde faaliyet gösteren kadın girişimcilerin işletmelerini geliştirirken karşılaştıkları güçlükler ve ihtiyaçları ele alındı.
Araştırma kapsamında 102 kadın girişimcinin anket yanıtları değerlendirildi; katılımcılar arasından 20 kadın girişimciyle derinlemesine görüşmeler yapıldı. Bulgular, kadın girişimcilerin yüksek eğitim düzeyine ve yenilikçi yaklaşımlarına rağmen işletmelerini büyütme, istihdam yaratma ve ihracata yönelme süreçlerinde çeşitli engellerle karşılaştığını ortaya koydu.
Araştırmaya katılan kadın girişimcilerin yüzde 93’ünün en az lisans, yüzde 42’sinin ise lisansüstü eğitim aldığı belirlendi. Katılımcıların yüzde 70’i kendi işletmesinin kurucusu olurken incelenen işletmelerin yarısı 10 veya daha az çalışanla faaliyet gösteriyor. İhracat yapan işletmelerin oranı ise yüzde 29’da kalıyor.
YENİLİKÇİLİK GÜÇLÜ, EKONOMİK SONUÇLARA DÖNÜŞÜM SINIRLI
Araştırmada kadın girişimcilerin yeniliğe açıklık puanı 5 üzerinden ortalama 4,21 olarak ölçüldü. Raporda, kadınların eğitim birikimi, bilgi ve deneyimlerinin işletmelerin büyümesine, istihdama ve ihracata daha güçlü katkı sağlaması için eğitim ve mentorluk çalışmalarının finansman, teknik iş birliği, üretim ve pazara erişim olanaklarıyla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
Kadın girişimcilerin sahip oldukları bilgi ve yetkinlikler ile işletmelerinin ekonomik performansı arasındaki mesafe, raporda “dönüşüm açığı” kavramıyla ele alındı. Ayrıca kendi işletmesini kuran kadınların büyüme sürecinde daha fazla desteğe ihtiyaç duyabildiği; mevcut bir işletmeye sonradan katılan kadınların ise firmanın yerleşik altyapısından ve iş bağlantılarından yararlanabildiği tespit edildi. Bu nedenle destek mekanizmalarının girişimcilerin farklı başlangıç koşullarını ve ihtiyaçlarını dikkate alacak şekilde tasarlanması önerildi.
SORUMLULUK, KARAR YETKİSİYLE DESTEKLENMELİ
Derinlemesine görüşmelerde finansmana erişim, girişimci olarak kabul görme ve yatırım süreçlerinde yaşanan güçlükler öne çıktı. Özellikle sanayi ve teknoloji sektörlerinde faaliyet gösteren bazı kadın girişimciler, mesleki yeterliliklerini tekrar tekrar kanıtlamak zorunda kaldıklarını ifade etti. Bakım sorumluluklarının da işletmelerini geliştirmek için ayırabilecekleri zamanı sınırladığı belirtildi.
Aile işletmelerine ilişkin görüşmelerde ise kadınların fiilen üstlendikleri yönetim sorumluluğu ile resmî yetki ve mülkiyet paylarının her zaman örtüşmediği görüldü. Raporda, kadınların işletmelere sağladığı katkının görünür kılınması ve üstlendikleri sorumlulukların karar alma yetkisiyle desteklenmesi gerektiğine dikkat çekildi.
BEŞ ALANDA SOMUT ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Raporda, kadın girişimcilerin ihtiyaçlarına yönelik beş uygulama paketi önerildi:
Bakım ve Zaman Maliyeti Paketi: Organize sanayi bölgeleri (OSB) ve teknoparklarda çocuk bakım hizmetlerinin sunulması; etkinliklerin gündüz saatlerinde ve uzaktan katılıma uygun biçimde düzenlenmesi hedefleniyor.
Yetki Devri ve Aile Anayasası Paketi: Aile işletmelerinde görevlerin, karar yetkilerinin ve devir süreçlerinin yazılı kurallara bağlanması için danışmanlık ve hukuki destek sağlanması öneriliyor.
Finansmana Erişim ve Ölçeklenme Paketi: Kredi garantisi olanaklarının geliştirilmesi, kadın girişimcilerin yatırımcılarla buluşturulması, yatırıma hazırlık desteği verilmesi ve ihracat siparişlerini karşılayacak işletme sermayesine erişimin kolaylaştırılması amaçlanıyor.
Köprü Kurucu Ağ ve Kamuya Erişim Paketi: Kadın girişimcilerin yeni pazarlara ulaşmalarının, üniversitelerle iş birliği geliştirmelerinin ve kamu desteklerinden daha etkin yararlanmalarının sağlanması hedefleniyor.
ASO Kurumsal Temsil ve Görünürlük Göstergeleri Paketi: Kadınların ASO komite, kurul ve heyetlerindeki temsilinin izlenmesi ve teknik başarılarının daha görünür hâle getirilmesi öngörülüyor.
Raporda ayrıca desteklerin işletmelerde gerçek yönetim sorumluluğu üstlenen kadınlara ulaşmasını sağlamak amacıyla “Fiilî Yönetim Kriteri” önerildi. Buna göre kadınların bütçe, yatırım, personel ve üretim kararlarında fiilen ve düzenli olarak sorumluluk üstlenmesi; bunun yanı sıra ortaklık veya imza ve temsil yetkisinden en az birine sahip olması esas alınıyor.
ASO Meclis Üyesi ve TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu Başkanı Hande Öztürk, değerlendirmesinde fiilî yönetim sorumluluğunun görünür kılınmasının önemine dikkat çekti. Öztürk, “Bugüne kadar kadın girişimci sayısı çoğu zaman kâğıt üzerindeki ortaklıkla değerlendirildi. Oysa Kurul çalışmalarımızda işi fiilen yöneten ancak imza yetkisi babasında, eşinde veya ortağında bulunan çok sayıda kadınla karşılaşıyoruz. Bu rapor artık onları da görünür kılıyor; görünmeyeni saymak, değiştirmenin ilk şartıdır” dedi.
ARDIÇ: KADIN GİRİŞİMCİLERİN KATKISINI GÜÇLENDİRMEK ORTAK SORUMLULUĞUMUZ
ASO Başkanı Seyit Ardıç, kadın girişimcilerin potansiyelinin üretime daha güçlü yansımasının verimlilik, ölçek büyütme, teknoloji ve markalaşma hedeflerine katkı sağlayacağını belirtti. Ardıç, bunun sanayinin değişen küresel ekonomideki rekabet gücünü artıracağını ifade etti.
Kadınların ekonomik ve sosyal hayatın her alanında eşit fırsatlara sahip olmasının ve eşit biçimde temsil edilmesinin gelişmişliğin önemli göstergelerinden biri olduğunu vurgulayan Ardıç, “Yenilikçi fikirleri, girişimcilik cesaretleri ve yönetim becerileriyle iş hayatına değer katan kadınların bu katkısını güçlendirmek hepimizin ortak sorumluluğudur” diye konuştu.
Ankara’nın üniversiteleri, organize sanayi bölgeleri, teknoparkları, Ar-Ge merkezleri ve savunma sanayisiyle güçlü bir ekosisteme sahip olduğuna dikkat çeken Ardıç, bu birikimin kadın girişimcilerin işletme kurma, büyütme ve yönetme süreçlerine daha fazla katkı sağlayacak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Ankara’nın mevcut imkânlarını kadın girişimcilerin ihtiyaçlarıyla daha etkin biçimde buluşturmayı hedeflediklerini kaydeden Ardıç, eğitim ve yetkinlik geliştirme çalışmalarının yanı sıra kadınların mevcut donanımlarını ekonomik değere dönüştürebilecekleri fırsatların da artırılması gerektiğini ifade etti.
ASO’DAN UYGULAMAYA YÖNELİK ÜÇ SOMUT ADIM
Raporun bulgularını uygulamaya taşımak üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, üniversiteler ve ASO koordinasyonunda faaliyet gösteren TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu başta olmak üzere ilgili paydaşlarla iş birliği yapılacak.
Başkan Seyit Ardıç, önümüzdeki döneme ilişkin üç somut adımı da açıkladı. Buna göre ASO, Fiilî Yönetim Kriteri’ni destek ve teşvik programlarına kademeli olarak dâhil edecek, politika önerilerini ASO Teknopark ve ilgili müdürlüklerle birlikte bir uygulama takvimine bağlayacak ve kadın girişimciliğine ilişkin göstergeleri yıllık olarak izleyecek.
İlerlemeye ilişkin sonuçların her yıl üyelerle ve kamuoyuyla paylaşılacağını belirten Ardıç, çalışmanın Türkiye genelinde, özellikle sanayi ve teknoloji alanlarında öne çıkan illerde de uygulanmasının önemine işaret etti. Ardıç, farklı illerden elde edilecek bulguların kadın girişimciliğine yönelik daha etkili çözümler geliştirilmesine ve bu alandaki ilerlemenin hızlanmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
